Konuk Kalemler

Konuk Kalemler

konuk@haberpars.com

SEFERBERLİK ÇÖREĞİ.

08 Ekim 2022 - 21:54


Hayatın içinde bazı şeyler vardır değer olarak belki bir şey ifade etmeyebilir ama
mana ve anlam olarak çok şey ifade edebilir. Bu yazımızda sizlere, tatlı olmayan
ancak ortaya çıkışı ile büyük bir anlam ifade eden yöresel unlu bir mamul den
bahsedeceğim. Adı “Seferberlik Çöreği”.
Balıkesir ilinin Savaştepe ilçesine bağlı Sarıbeyler Mahallesi’nde yapılan bir tür
ekmek olan bu unlu mamul, ilk defa Çanakkale Savaşları ve Kurtuluş Savaşı'nda
cepheye giden askerler için yapılmış "seferberlik çöreği" olarak adlandırılmakta ve
bugün yaklaşık olarak 100 yıldır aynı yöntemle üretilerek yaşatılmaya çalışılmaktadır.
Besleyici ve enerji verici özelliğe sahip olan bu çöreğin yapımında kullanılan
malzemeler tarhana, zeytinyağı, yoğurt, un, şeker ve susamdan ibarettir. Doğal ve
organik bir ürün olan seferberlik çöreği, iki aya kadar bayatlamamasından dolayı
savaş dönemlerinde askerlerimizin en önemli azıkları arasında yer almış bir ekmek
türü olmuştur. Bölge halkı ilk defa 1. Dünya Savaşı’nda önemli bir cephe olan
Çanakkale Savaşları’na giden askerlerin azığı olarak o dönemdeki eldeki kıt imkanlar
ile bu çöreği yapmıştır. Daha sonra bu çörek Kurtuluş Savaşı’nda da cephe
gönderilen askerlerimizin yanlarında bulundurdukları önemli bir yiyecek olmuştur.
Millî Mücadele yıllarında Savaştepe yakınında oluşturulan cephede, Yunanlılara karşı
çarpışan Türk askerine beldenin kadınları bu çörekten yapıp götürmüşlerdir.
Son derece insan için besleyici ürünler olan tarhana, zeytinyağı, yoğurt, un, şeker ve
susam gibi ürünlerin karışımı ile elde edilen seferberlik çöreği, sadece o dönemde
değil, günümüzde de anlamını yitirmiş değildir. Günümüzde dini bayramlar, asker
uğurlamaları ve düğünlerde yapılmaya devam eden çörek, düğün öncesinde oğlan
evinden kız evine (ailenin bütçesine göre değişen miktarda, en fazla ise 100 çörek)
özel sepetler içinde törenle gönderilmektedir. Kız evi ise bu çöreklerin içine oğlan
evinden gelen helvaları da ilave ederek düğün davetiyesi olarak akrabalarına
dağıtmaktadır.
Uzun süre dayanıklılığını koruyan Savaştepe Sarıbeyler seferberlik çöreği için, Kültür
ve Turizm Bakanlığı’na, "Sarıbeyler seferberlik çöreği" adıyla "Somut Olmayan
Kültürel Miras" başvurusunda da bulunulmuştur.
Tarihi değeri ile de önem arz eden seferberlik çöreğinin yapımından da kısaca
bahsedelim. Çöreğin mayası bir gün öncesinden yoğurt, tarhana, şeker ve zeytinyağı
karışımından hazırlanmakta ve bir gün bekleyen maya, un ve suyla iyice
karıştırılmakta. Bu şekilde hamuru oluşturduktan sonra küçük parçalara ayrılıp her
biri bolca susamlanır. Yaklaşık 3 saat dinlenen hamur, pişirmeye hazır hale geldikten
sonra yörede hemen her evin bitişiğinde bulunan odun fırınlarında pişirilir. Uzun bir
süre bayatlamayan çörek özellikle kuruduktan sonra aylarca dayanabilmektedir. Bu
çöreğin üretiminde kullanılan susamlar yine yörede üretilen yerli susamlardır. Bu
susamları, odun külü ve sıcak su karışımına atarak daha lezzetli olması
sağlanmaktadır.
Yöre halkı, Seferberlik Çöreğinin kendileri için çok önemli ve anlamlı olduğunu ifade
etmekte bunun için de geleneksel olarak dini bayramlardan birkaç gün önce
hazırlanarak komşu ve akrabalara dağıtımının yapıldığını vurgulamaktadırlar.
Eğer yolunuz bir gün Savaştepe’ye düşerse burada kadın girişimci Fatma Erdil
hanımefendi tarafından günümüzde seri üretim yapılmakta ve bu girişimci
hanımefendiden bu çöreği satın alarak 100 yıllık tarihi olan çörek ile tanışma imkânı
bulmuş olursunuz. Böylesi anlamlı bir tarihi geleneği ve yiyeceği yaşatan yöre halkına
canı gönülden teşekkür ederim. Ayrıca yöreye özgü böyle bir ürünün somut olmayan
kültürel miras listesine dahil edilmesi gayretlerini de anlamlı buluyorum. Ülkemizin

dört bir köşesinde bu tarz yaşatılmaya çalışılan değerler içinde çaba gösteren her kim
var ise onları da kutluyorum.


Önder Güzelarslan

YORUMLAR

  • 0 Yorum